تحول دیجیتال در صنعت پتروشیمی ایران با عبور از مرحله بهرهبرداری ساده از سامانهها و ابزارهای فناوری اطلاعات، اکنون به مرحلهای رسیده است که جمعآوری، تبادل و استفاده از دادهها برای تصمیمگیری و تنظیمگری به امری حیاتی تبدیل شده است. با توجه به گستردگی مجتمعهای پتروشیمی و حجم بالای اطلاعات مربوط به خوراک، تولید، فروش و عملیات، نیاز به حکمرانی داده و استفاده از روشهای نوین فناوری اطلاعات بیش از پیش احساس میشود.
به گزارش رهام خبر، شرکت ملی صنایع پتروشیمی بهعنوان نهاد رگولاتور صنعت، برای انجام وظایف خود نیازمند دستیابی به دادههایی دقیق، معتبر و بهموقع است. شهرام رضایی، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی، بر ضرورت ایجاد الگویی برای تبادل امن و هدفمند دادهها تأکید دارد. او معتقد است که این الگو باید علاوه بر تأمین نیازهای اطلاعاتی رگولاتور، محرمانگی دادههای شرکتهای پتروشیمی را نیز حفظ کند. یکی از طرحهای کلیدی در این راستا، سامانه «شهاب» است که با هدف حکمرانی داده و تنظیمگری هوشمند طراحی شده و قرار است بهعنوان بزرگترین پروژه تحول دیجیتال صنعت پتروشیمی به بهرهبرداری برسد.
سامانه شهاب از طریق دریافت اطلاعات مجتمعهای پتروشیمی با رویکرد اعتماد صفر (Zero Trust)، دادههای حداقلی مورد نیاز را بهصورت دقیق و لحظهای جمعآوری میکند. این سامانه نهتنها به رگولاتور کمک میکند تا وظایف نظارتی خود را بهتر انجام دهد، بلکه با ارائه اطلاعات جامع و بهروز به شرکتهای پتروشیمی، امکان تصمیمگیریهای استراتژیک را برای آنها فراهم میآورد. رضایی تأکید میکند که هوش تجاری (BI) و تحلیل داده باید نقطه آغازین مسیر تحول دیجیتال باشد و تنها پس از آمادهسازی زیرساختهای لازم، میتوان از هوش مصنوعی برای بهبود فرآیندها و تصمیمگیریها بهره برد.
با این حال، چالشهایی نظیر کمبود نیروی انسانی متخصص و ضعف سواد دیجیتال از جمله موانع اصلی در مسیر تحقق تحول دیجیتال به شمار میروند. رضایی بر لزوم آموزش نیروی انسانی در تمامی سطوح تأکید میکند و از برنامههای شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای تأسیس آکادمی دیجیتال خبر میدهد. این آکادمی با هدف ارتقای سواد دیجیتال و توانمندسازی کارکنان و شرکای زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در حال عملیاتیسازی است.
وی همچنین با اشاره به چالشهای موجود در زمینه تبادل اطلاعات میان مجتمعهای پتروشیمی و رگولاتور، بر اهمیت ایجاد باور مشترک نسبت به ارزش داده تأکید میکند. رضایی تاکید دارد که رگولاتور باید تنها دادههایی را که برای ایفای وظایف ضروری است، از مجتمعها درخواست کند و از مطالبه اطلاعات غیرضروری پرهیز کند. این رویکرد میتواند بهطور قابلتوجهی اعتماد بخش خصوصی را برای همکاری در این زمینه افزایش دهد.
در پایان، رضایی خاطرنشان میکند که هدف نهایی حکمرانی داده در صنعت پتروشیمی، تصمیمسازی بر پایه اطلاعات صحیح و بهموقع است. او تأکید میکند که حکمرانی داده صرفاً یک فناوری نیست، بلکه به اراده و فهم مدیریتی برای تحقق تصمیمگیری هوشمند نیاز دارد. توسعه سامانه شهاب و استقرار هوش مصنوعی بر پایه زیرساخت داده، میتوانند گامهای مهمی در مسیر تحول دیجیتال واقعی صنعت پتروشیمی ایران باشند.
