حساب واحد خزانه، بهعنوان ابزاری مهم در مدیریت منابع مالی دولت، توانسته است نقش مؤثری در کاهش اتکا به منابع بانک مرکزی و جلوگیری از پولیشدن کسری بودجه ایفا کند. این سازوکار با تجمیع منابع مالی دولت در یک حساب متمرکز، امکان مدیریت بهتر جریان نقدینگی و زمانبندی پرداختها را فراهم کرده و از فشار بر پایه پولی کاسته است.
به گزارش رهام خبر، یکی از چالشهای اصلی در ارتباط میان سیاستهای مالی و پولی، نحوه تأمین نقدینگی موردنیاز دولت برای پرداختهای جاری است. در شرایطی که زمانبندی دریافت درآمدها با مخارج دولت همخوانی ندارد، شکاف نقدینگی ایجاد میشود. این شکاف، در صورت استفاده از منابع بانک مرکزی، میتواند موجب افزایش پایه پولی و در نهایت تورم شود. حساب واحد خزانه اما با تجمیع منابع پراکنده دولت و مدیریت متمرکز آنها، نیاز به استفاده از تنخواه بانک مرکزی را کاهش میدهد و از انتقال فشار کسری به پایه پولی جلوگیری میکند.
یکی از ابزارهای مدیریت کسری نقدینگی دولت، استفاده از تنخواهگردان خزانه است. این اعتبار بانکی که طبق قانون محاسبات عمومی در اختیار دولت قرار دارد، باید تا پایان سال تسویه شود. اما اتکای بیشازحد به این ابزار، موجب افزایش ارتباط میان کسری بودجه و رشد پایه پولی میشود. حساب واحد خزانه با ایجاد شفافیت در منابع موجود و تجمیع حسابهای دولتی، بهجای ایجاد بدهی جدید، از منابع موجود برای تأمین هزینهها استفاده میکند. این امر نهتنها مدیریت نقدینگی را بهبود میدهد، بلکه موجب کاهش فشار بر منابع بانک مرکزی و رشد پایه پولی میشود.
اجرای حساب واحد خزانه در سالهای اخیر، نتایج قابلتوجهی به همراه داشته است. طبق اعلام وزیر پیشین امور اقتصادی و دارایی، تعداد حسابهای دولتی از حدود ۲۵۰ هزار فقره به تقریباً ۲۵ هزار حساب کاهش یافته است. این اقدام، در کنار انتقال حسابهای دولتی به بانک مرکزی، موجب افزایش سپرده دولت نزد بانک مرکزی و کاهش خالص مطالبات بانک مرکزی از دولت شده است. چنین مسیری اثر کاهنده بر رشد پایه پولی داشته و به انضباط مالی در دولت کمک کرده است.
با وجود این دستاوردها، باید توجه داشت که حساب واحد خزانه نمیتواند جایگزین اصلاح ساختار بودجه شود. اگر مخارج دولت بهطور پایدار از درآمدها بیشتر باشد، تجمیع حسابها تنها میتواند مدیریت نقدینگی کوتاهمدت را بهبود بخشد. بنابراین، برای جلوگیری از پولیشدن کسری بودجه، لازم است دولت علاوه بر استفاده از ابزارهایی نظیر حساب واحد خزانه، هزینههای جاری را کنترل کرده، درآمدهای پایدار ایجاد کند و از افزایش تعهدات بدون پشتوانه مالی خودداری کند.
این ابزار مهم مالی، با کاهش پراکندگی منابع دولت و مدیریت متمرکز آنها، توانسته است از انتقال ناترازی بودجه به پایه پولی جلوگیری کند. اما تداوم این موفقیت، نیازمند اصلاحات ساختاری در بودجهریزی و مدیریت منابع مالی است تا بتوان از فشارهای اقتصادی و تورمی بیشتر جلوگیری کرد.
برچسبها: حساب واحد خزانه، کسری بودجه، بانک مرکزی، پایه پولی، مدیریت نقدینگی
