در روزهای اخیر، بازار ارز ایران بار دیگر شاهد افزایش‌های قابل‌توجه و نوسانات شدید بوده است. این تغییرات که عمدتاً در بازار غیررسمی و معاملات شبانه رخ داده‌اند، نگرانی‌های بسیاری را درباره وضعیت اقتصادی کشور و سیاست‌های ارزی موجود ایجاد کرده‌اند. افزایش نرخ دلار غیررسمی، همراه با رشد سریع قیمت تتر، سوالاتی را پیرامون مدیریت ارزی بانک مرکزی و دلایل پیروی نرخ رسمی ارز از تحولات بازار غیررسمی مطرح کرده است.
به گزارش رهام خبر، بررسی‌ها نشان می‌دهند که نرخ دلار غیررسمی به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر عوامل سیاسی، روانی و ژئوپلیتیک قرار گرفته است. اظهارنظرهای اخیر مقامات آمریکایی درباره چشم‌انداز اقتصاد ایران و اعلام فشارهای اقتصادی جدید، فضای روانی بازار را ملتهب‌تر کرده است. این وضعیت به افزایش انتظارات تورمی دامن زده و تقاضا برای دارایی‌های جایگزین ریال، از جمله تتر، را افزایش داده است. تتر، که به دلیل امکان معامله در هر ساعت از شبانه‌روز به یکی از تأثیرگذارترین عوامل بازار ارز تبدیل شده، به‌طور شبانه جهش‌های قیمتی قابل‌توجهی را تجربه کرده است؛ جهش‌هایی که به سرعت به بازار دلار کاغذی نیز منتقل شده‌اند.
در این میان، روند افزایشی نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارزی نیز جلب توجه کرده است. از ابتدای سال جاری تاکنون، نرخ حواله دلار در این مرکز با رشد ۲۷ درصدی از ۱۳۷ هزار تومان به بیش از ۱۷۴ هزار تومان رسیده است. این افزایش تنها در ماه شهریور به حدود ۱۰ درصد رسیده که بیش از دو برابر نرخ تورم ماهانه کشور بوده است. این موضوع نگرانی‌ها درباره تأثیر مستقیم افزایش نرخ ارز رسمی بر قیمت کالاهای وارداتی، به‌ویژه کالاهای اساسی، و فشار مضاعف بر معیشت خانوارها را افزایش داده است.
بررسی‌ها نشان می‌دهند که سیاست ارزی فعلی، با پیروی سریع از نوسانات بازار غیررسمی، به جای ایفای نقش لنگر اسمی برای اقتصاد، خود به عاملی برای افزایش انتظارات تورمی تبدیل شده است. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که اقتصاد ایران همچنان تحت فشار تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های تجاری و اثرات سیاست حذف ارز ترجیحی قرار دارد. استمرار شکاف میان سرعت رشد نرخ ارز و تورم ماهانه، نه‌تنها به تشدید تورم منجر خواهد شد، بلکه هزینه سیاست‌های جبرانی دولت، مانند طرح کالابرگ الکترونیک، را نیز افزایش خواهد داد.
در نهایت، پرسش کلیدی این است که چرا نرخ ارز رسمی باید به‌سرعت تحت تأثیر نوسانات بازار غیررسمی قرار گیرد؟ آیا امکان مدیریت بهتر منابع ارزی و اولویت‌دهی به کالاهای اساسی وجود ندارد؟ در شرایطی که بازار غیررسمی تحت تأثیر شدید انتظارات و اخبار سیاسی قرار دارد، به نظر می‌رسد که بانک مرکزی باید نقش مؤثرتری در تثبیت نرخ رسمی ارز ایفا کند تا از تبدیل شوک‌های روانی به موج‌های تورمی جدید جلوگیری شود.
