با گسترش روزافزون استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد، بهویژه چتباتها، پژوهشگران مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) نسبت به پیامدهای وابستگی بیش از حد به این فناوری هشدار دادهاند. این ابزارها که به دانشجویان امکان میدهند وظایف مختلفی مانند نوشتن متن، حل مسائل، خلاصهسازی مطالب و آمادهکردن پروژهها را انجام دهند، شیوه یادگیری و انجام تکالیف را دگرگون کردهاند. اما کارشناسان معتقدند این تغییرات میتوانند خطرات جدی برای فرآیندهای شناختی انسان به همراه داشته باشند.
به گزارش رهام خبر، پژوهشگران MIT این پدیده را «تسلیم شناختی» نامیدهاند. این اصطلاح به وضعیتی اشاره دارد که در آن فرد بهجای درگیر شدن با مسئله، تحلیلکردن و ساختن ایدههای شخصی، پاسخهای آماده هوش مصنوعی را میپذیرد. به گفته این پژوهشگران، وابستگی بیش از حد به هوش مصنوعی میتواند به کاهش توانایی تفکر انتقادی، تضعیف حافظه، کاهش اعتمادبهنفس در حل مسائل و دشوارتر شدن یادگیری واقعی منجر شود.
مطالعات نشان دادهاند که دانشجویانی که با فشار زمانی یا نزدیک بودن مهلت تحویل تکالیف مواجه هستند، بیشترین تمایل را به استفاده از چتباتها برای انجام وظایف ذهنی خود دارند. این وابستگی میتواند پیامدهایی عمیقتر از مسائل سطحی مانند تقلب یا کاهش نمرات داشته باشد. برای نمونه، برخی استادان دانشگاهها مشاهده کردهاند که دانشجویانی که به هوش مصنوعی تکیه میکنند، در بحثهای کلاسی یا دفاع از دیدگاههای خود عملکرد ضعیفتری دارند، چراکه مسیر تحلیل و یادگیری را بهطور کامل طی نکردهاند.
در این میان، برخی مراکز آموزشی برای کاهش وابستگی به فناوری، محدودیتهایی اعمال کردهاند. بهعنوان مثال، دانشکده حقوق دانشگاه شیکاگو استفاده از تلفن همراه، تبلت و لپتاپ را در کلاسهای دانشجویان سال اول ممنوع کرده است. این اقدامات نشاندهنده نگرانی فزاینده درباره اثرات منفی استفاده نادرست از هوش مصنوعی بر فرآیندهای یادگیری و تواناییهای ذهنی انسان است.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند که حذف کامل هوش مصنوعی از آموزش راهحل مناسبی نیست. بلکه باید از این فناوری بهعنوان یک ابزار کمکی استفاده شود که به بررسی ایدهها، دریافت بازخورد و یادگیری کمک کند. رئیس دانشگاه هاوایی نیز بر اهمیت استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی تأکید کرده و گفته است که دانشگاهها باید به سمت ادغام این فناوری در فرآیندهای آموزشی حرکت کنند، اما با رعایت اصول اخلاقی و توجه به پیامدهای آن.
پژوهشگران MIT نتیجهگیری میکنند که هوش مصنوعی میتواند همانند ابزارهایی مانند ماشینحساب یا موتورهای جستوجو به یادگیری کمک کند، اما اگر جایگزین کامل تلاش ذهنی انسان شود، ممکن است مهارتهای مهم شناختی که آموزش باید ایجاد کند، تضعیف شوند.
برچسبها: هوش مصنوعی، مؤسسه فناوری ماساچوست، آموزش، تسلیم شناختی، دانشگاهها
