ساماندهی حساب‌های بانکی، که با هدف کاهش حساب‌های غیرضروری و افزایش شفافیت در خدمات بانکی طراحی شده بود، اکنون به چالشی برای بسیاری از مشتریان تبدیل شده است. این طرح که توسط بانک مرکزی اجرا شده، قرار بود با محدود کردن حساب‌های مازاد و تسهیل فرآیندهای بانکی، به کاهش هزینه‌های عملیاتی و افزایش کارآمدی نظام بانکی کمک کند. اما تجربه مشتریان در شعب برخی بانک‌ها نشان می‌دهد که این سیاست هنوز با مشکلات و تناقض‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
به گزارش رهام خبر، یکی از مسائلی که مشتریان با آن روبه‌رو هستند، الزام شعب به افتتاح حساب جدید برای دریافت خدماتی مانند وام یا ضمانت‌نامه است، حتی اگر مشتری از قبل در همان بانک حساب فعال داشته باشد. این موضوع باعث ایجاد دور باطلی شده است؛ از یک سو بانک‌ها محدودیت‌هایی برای افتتاح حساب جدید اعمال می‌کنند و از سوی دیگر برخی شعب، شرط ارائه خدمت را منوط به داشتن حساب جدید می‌دانند. این تناقض می‌تواند مشتریان را در موقعیتی پیچیده قرار دهد که نه امکان افتتاح حساب جدید وجود دارد و نه شعبه حاضر است خدمات مورد نیاز را با حساب موجود ارائه دهد.
بانک مرکزی اخیراً برای ساماندهی حساب‌های غیرضروری، سامانه‌ای به نام «حسام» را در تاریخ ۱۳ مهر ۱۴۰۵ راه‌اندازی کرده است. این سامانه به مشتریان امکان می‌دهد حساب‌های خود را به صورت متمرکز مشاهده کرده و درخواست بستن حساب‌های مازاد را به صورت غیرحضوری ثبت کنند. هرچند راه‌اندازی این سامانه گامی مثبت در جهت کاهش مراجعات حضوری و تسهیل فرآیندهای بانکی به شمار می‌رود، اما همچنان برخی سوالات درباره عملکرد عملیاتی آن باقی است. از جمله اینکه آیا این سامانه می‌تواند به طور مؤثر تناقضات موجود در رویه‌های شعب را برطرف کند؟
در ضوابط بانک مرکزی، تأکید شده که خدمات بانکی باید در صورت امکان از طریق حساب‌های موجود ارائه شود و افتتاح حساب جدید تنها در موارد کاملاً ضروری انجام گیرد. با این حال، اصرار برخی شعب بر ایجاد حساب جدید برای ارائه خدمات، نشان‌دهنده ناهماهنگی میان بخشنامه‌های بانک مرکزی و اجرای آن‌ها در سطح شعب است. این مسئله نه تنها برای مشتریان هزینه‌های اضافی زمانی و اداری ایجاد می‌کند، بلکه با هدف اصلی ساماندهی حساب‌ها نیز تناقض دارد.
از طرف دیگر، حسام تنها ابزاری برای مشاهده و درخواست بستن حساب‌های مازاد است و اصلاح رویه‌های اجرایی شعب نیازمند نظارت مستقیم بانک مرکزی و هماهنگی با شبکه بانکی است. بانک‌ها باید دلایل الزام به افتتاح حساب جدید را شفاف کنند و میان نیاز واقعی عملیاتی و الزامات اداری تفاوت قائل شوند. همچنین، عملکرد سامانه حسام باید بر اساس شاخص‌هایی مانند زمان رسیدگی به درخواست‌ها و تعداد حساب‌های تعیین تکلیف‌شده مورد ارزیابی قرار گیرد.
در نهایت، موفقیت طرح ساماندهی حساب‌ها زمانی تضمین خواهد شد که بانک‌ها از ایجاد حساب‌های غیرضروری خودداری کنند و ضوابط اجرایی بانک مرکزی به صورت یکسان در تمام شعب رعایت شود. سامانه حسام می‌تواند بخشی از این مسیر را هموار کند، اما پایان دادن به این دور باطل به هماهنگی کامل میان مقررات، سامانه‌ها و رویه‌های اجرایی وابسته است.
