پلاتین، برنده تازه بازار فلزات گرانبها | تقابل طلا و پلاتین
گروه بانک و بیمه: بازار فلزات گرانبها در هفتههای اخیر شاهد نوسانات قابلتوجهی بوده است؛ نوساناتی که اگرچه طلا را بار دیگر در مرکز توجه سرمایهگذاران قرار داد، اما در نهایت پلاتین را به برنده هفته تبدیل کرد. در آخرین هفته مورد بررسی، قیمت پلاتین حدود ۱۰ درصد افزایش یافت، درحالیکه اونس جهانی طلا رشد نزدیک به ۵ درصدی را تجربه کرد.
این تفاوت عملکرد صرفاً یک نوسان مقطعی نیست؛ بلکه از تفاوت بنیادین میان ساختار تقاضای این دو فلز حکایت دارد. طلا بیش از هر چیز یک دارایی پولی و پناهگاه امن محسوب میشود، اما پلاتین علاوه بر برخورداری از ویژگیهای سرمایهای، وابستگی بالایی به فعالیت صنایع جهانی دارد
طلا؛ پناهگاه سنتی سرمایهها
طلا مهمترین فلز گرانبهای بازارهای مالی است و قیمت آن عمدتاً تحتتأثیر نرخ بهره واقعی آمریکا، ارزش دلار، انتظارات تورمی، ریسکهای ژئوپلیتیکی، خرید بانکهای مرکزی و جریان ورود و خروج سرمایه از صندوقهای قابل معامله قرار دارد.
کاربردهای اصلی طلا را میتوان در سه حوزه جواهرات، سرمایهگذاری و ذخایر بانکهای مرکزی و همچنین صنایع الکترونیکی و فناوری خلاصه کرد. با این حال، سهم تقاضای مالی و سرمایهای در تعیین قیمت طلا بسیار بیشتر از تقاضای صنعتی آن است. شورای جهانی طلا نیز سرمایهگذاری را مهمترین محرک رشد تقاضا در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ ارزیابی کرده است.
رشد اخیر طلا نیز عمدتاً تحتتأثیر کاهش ارزش دلار، افت قیمت نفت و تغییر انتظارات نسبت به سیاست پولی فدرالرزرو شکل گرفت. در چنین شرایطی، طلا بار دیگر نقش خود را بهعنوان پوشش ریسکهای اقتصادی و سیاسی ایفا کرد
طلا همچنان به عنوان پناهگاه امن با انبوهی از خریداران مواجه است
پلاتین؛ فلزی میان صنعت و سرمایهگذاری
پلاتین برخلاف طلا، وابستگی بسیار بیشتری به بخش واقعی اقتصاد دارد. بر اساس دادههای شورای جهانی سرمایهگذاری پلاتین، طی سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۶ تا ۴۴ درصد تقاضای این فلز از صنعت خودرو، ۲۳ تا ۳۵ درصد از سایر مصارف صنعتی و ۲۴ تا ۳۰ درصد از صنعت جواهرات ناشی شده است.
مهمترین کاربرد پلاتین در تولید مبدلهای کاتالیستی خودروهای بنزینی، دیزلی و هیبریدی است؛ قطعهای که آلایندههای خروجی موتور را کاهش میدهد. این فلز همچنین در صنایع شیمیایی، پالایش نفت، تجهیزات پزشکی، تولید شیشه، صنایع الکترونیکی و فناوریهای مرتبط با هیدروژن و پیل سوختی مورد استفاده قرار میگیرد.
همین تنوع کاربرد سبب میشود قیمت پلاتین علاوه بر دلار و نرخ بهره، به وضعیت تولید صنعتی، فروش خودرو، رشد اقتصاد چین و محدودیتهای عرضه معادن نیز حساس باشد
چرا پلاتین سریعتر از طلا رشد کرد؟
جهش اخیر پلاتین را میتوان حاصل همزمان چند عامل دانست. نخست، بازار این فلز از سال ۲۰۲۳ با کمبود عرضه مواجه بوده و شورای جهانی سرمایهگذاری پلاتین تداوم محدودیت عرضه در سالهای آینده را محتمل میداند. تمرکز بخش بزرگی از تولید معدنی در آفریقای جنوبی نیز بازار را در برابر اختلالات انرژی، مشکلات عملیاتی و کاهش سرمایهگذاری معادن آسیبپذیر کرده است.
دوم، بهبود انتظارات نسبت به تقاضای صنعتی و کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی، سرمایهها را به سمت فلزاتی هدایت کرد که وابستگی بیشتری به چرخه تولید دارند. در معاملات روز چهارم اوت نیز قیمت پلاتین و پالادیوم هرکدام بیش از ۷ درصد افزایش یافتند، درحالیکه رشد طلا محدودتر بود.
سوم، کوچکتر بودن بازار پلاتین نسبت به طلا باعث میشود ورود سرمایه یا تغییر انتظارات، نوسانات شدیدتری در قیمت آن ایجاد کند. بنابراین پلاتین در دورههای صعودی میتواند بازده بیشتری نسبت به طلا ثبت کند، اما در زمان رکود صنعتی نیز معمولاً با ریسک افت شدیدتری روبهرو است.
رشد سریع پلاتین و پیشی گرفتن از طلا
طلا یا پلاتین؛ دو فلز با دو منطق متفاوت
طلا بیش از هر چیز تابع نااطمینانی اقتصادی، سیاست پولی و تقاضای سرمایهگذاری است. در مقابل، پلاتین همزمان از متغیرهای مالی و چرخه فعالیت صنعتی تأثیر میپذیرد. ازاینرو مقایسه صرف قیمت اسمی این دو فلز نمیتواند تصویر کاملی از ارزندگی آنها ارائه دهد. طلا معمولاً گزینهای دفاعیتر، نقدشوندهتر و مناسبتر برای پوشش ریسک تورم، کاهش ارزش پول و بحرانهای سیاسی است. پلاتین در مقابل، دارایی پرنوسانتری محسوب میشود که در صورت رونق صنایع، محدودیت عرضه و افزایش تقاضای سرمایهگذاری میتواند عملکردی فراتر از طلا داشته باشد.
برتری ۱۰ درصدی پلاتین در برابر رشد ۵ درصدی طلا در هفته اخیر نیز بازتاب همین تفاوت است: طلا از افزایش تقاضا برای داراییهای امن حمایت گرفت، اما پلاتین علاوه بر موج صعودی فلزات گرانبها، از محدودیت عرضه و بهبود چشمانداز تقاضای صنعتی نیز بهرهمند شد. در نتیجه، طلا همچنان رهبر بازار داراییهای امن باقی مانده است، اما پلاتین نشان داد که در دورههای مناسب میتواند با شتاب بیشتری حرکت کند و حتی از طلای جهانی پیشی بگیرد.
