با افزایش نوسانات بازار ارز و رشد قابل‌توجه قیمت دلار در ماه‌های اخیر، سیاست‌های مداخله‌ای بانک مرکزی برای کنترل این وضعیت زیر ذره‌بین قرار گرفته است. این نهاد پولی در جدیدترین اقدام خود، از برنامه عرضه ۲ میلیارد دلار اسکناس خبر داده است که در مرحله نخست، یک میلیارد دلار از این مبلغ از طریق شعب منتخب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی به بازار تزریق شده است. این طرح به افراد بالای ۱۸ سال اجازه می‌دهد تا سقف ۱۰ هزار دلار ارز با ارائه کارت ملی خریداری کنند.
به گزارش رهام خبر، بازار ارز پس از یک دوره پرنوسان در شهریورماه که طی آن دلار آزاد بیش از ۱۸ درصد رشد داشت، همچنان تحت تأثیر انتظارات افزایشی قرار دارد. این شرایط موجب شده است که سیاست‌های بانک مرکزی برای مدیریت نوسانات ارزی با چالش‌های متعددی روبه‌رو شود. در حالی که برخی از کارشناسان از مداخله بانک مرکزی انتقاد می‌کنند، برخی دیگر معتقدند که عدم ورود این نهاد به بازار می‌تواند پیام ضعف ابزارهای کنترلی و افزایش رفتارهای هیجانی را به معامله‌گران منتقل کند.
مداخله بانک مرکزی زمانی مؤثر خواهد بود که اهداف مشخصی برای کنترل نوسانات بازار تعریف شود. عرضه ارز باید هدفمند باشد و به تقاضای واقعی پاسخ دهد، نه اینکه به تقاضای سرمایه‌ای و سفته‌بازی دامن بزند. سقف فروش ۱۰ هزار دلار نیز از این منظر مورد بحث قرار گرفته است، چرا که بخش قابل‌توجهی از تقاضای ارز در بازار ناشی از تلاش افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود در برابر تورم است. اگر عرضه ارز با نرخ‌های جذاب انجام شود، ممکن است انگیزه‌های خرید صرفاً به‌منظور کسب سود تقویت شود.
راهکارهای پیشنهادی برای بهبود مدیریت بازار ارز شامل چهار محور اصلی است: اول، عرضه مستمر و قابل پیش‌بینی ارز، به‌گونه‌ای که فعالان بازار اطمینان داشته باشند دسترسی به ارز در آینده نیز ممکن خواهد بود؛ دوم، بازنگری در نحوه تخصیص ارز سهمیه‌ای به افراد، تا منابع ارزی به تقاضای سفته‌بازانه اختصاص نیابد؛ سوم، تمرکز همزمان بر بازار اسکناس و حواله برای جلوگیری از انتقال فشار تقاضا از یک بخش بازار به بخش دیگر؛ و چهارم، مدیریت انتظارات بازار از طریق شفاف‌سازی اهداف مداخله بانک مرکزی.
در نهایت، کارشناسان معتقدند که فروش ارز به تنهایی نمی‌تواند ثبات بلندمدت بازار را تضمین کند و باید در کنار سیاست‌های اقتصادی کلان برای کاهش تورم، کسری بودجه و رشد نقدینگی قرار گیرد. مداخله بانک مرکزی باید به‌عنوان ابزاری برای خرید زمان جهت اصلاح عوامل بنیادی اقتصاد تلقی شود، نه جایگزینی برای سیاست‌های اقتصادی.
به‌طور کلی، بازار ارز نیازمند پیامی روشن از سوی بانک مرکزی است؛ مبنی بر اینکه این نهاد نه تماشاگر جهش‌های هیجانی خواهد بود و نه مدافع دائمی یک نرخ مشخص. هدف باید کاهش نوسان، تأمین تقاضای واقعی و بازگرداندن قابلیت پیش‌بینی به بازار باشد. این رویکرد تنها زمانی موفق خواهد بود که مداخله ارزی در کنار اصلاحات اقتصادی و پولی قرار گیرد.
