افزایش ضربتی تولید گاز با هدف تقویت پایداری تأمین انرژی کشور
به گزارش رهام خبر، صنعت گاز ایران در سالهای اخیر، افزونبر چالشهایی مانند رشد فزاینده مصرف داخلی، افت فشار در برخی مخازن گازی، محدودیتهای سرمایهگذاری و ناترازی فصلی انرژی، با شرایط ویژهای نیز روبهرو بوده است. این صنعت در ماههای گذشته یکی از حساسترین مقاطع فعالیت خود را پشتسر گذاشت، بهگونهای که در جریان جنگ تحمیلی اخیر، بخشی از زیرساختهای انرژی کشور ازجمله برخی تأسیسات گازی و پالایشگاهی آسیب دید. بااینحال، روند تولید و تأمین انرژی بدون وقفه ادامه یافت. بر این اساس، وزارت نفت از آغاز اجرای یک طرح ضربتی برای افزایش تولید گاز در میدانهای تحت پوشش شرکت نفت مناطق مرکزی ایران خبر داده؛ طرحی که هدف آن استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود و کاهش شکاف میان تولید و مصرف گاز در کشور است.
افزایش تولید در میدانهای خشکی
طی دو دهه گذشته، بخش عمده سرمایهگذاری صنعت گاز ایران بر توسعه میدان گازی پارس جنوبی متمرکز بوده است. این میدان که بزرگترین منبع گازی کشور به شمار میرود، سهم قابل توجهی از تولید روزانه گاز ایران را تأمین میکند. با تکمیل فازهای مختلف پارس جنوبی، ظرفیت تولید گاز کشور افزایش قابل توجهی یافت و ایران در زمره بزرگترین تولیدکنندگان گاز جهان قرار گرفت. بااینحال، در سالهای اخیر رشد سریع مصرف داخلی، بهویژه در فصل زمستان، پدیده ناترازی گاز را پررنگتر کرده است.
افزایش مصرف خانگی، توسعه صنایع انرژیبر و نیاز روزافزون نیروگاهها به سوخت گاز، در برخی دورهها سبب شده است که میزان تقاضا از ظرفیت تولید پیشی بگیرد. از سوی دیگر، بخشی از میدانهای گازی کشور نیز نیازمند توسعه بیشتر، حفاری چاههای جدید و اجرای پروژههای افزایش برداشت هستند. محسن پاکنژاد، وزیر نفت نیز با اشاره به این شرایط اعلام کرد که با استفاده از همه ظرفیتهای فنی و عملیاتی موجود، برنامه افزایش تولید گاز همزمان با توسعه میدانهای گازی و اجرای طرحهای جمعآوری گازهای همراه با سرعت در حال پیگیری است.
وی همچنین تأکید کرد که فعالیتهای توسعهای صنعت نفت حتی در دورههای بحرانی و شرایط خاص نیز ادامه دارد و پروژههای مربوط به توسعه میادین نفت و گاز در سراسر کشور متوقف نشدهاند. به گفته وزیر نفت، افزونبر فعالیتهای جاری در میدان گازی پارس جنوبی و سکوهای دریایی، در بخش خشکی نیز طرح ضربتی افزایش تولید گاز تعریف و وارد مرحله اجرا شده است. این برنامه همه میدانهای تحت پوشش شرکت نفت مناطق مرکزی ایران را در بر میگیرد و انتظار میرود با اجرای آن، ظرفیت تولید گاز در نقاط مختلف کشور افزایش یابد.
شرکت نفت مناطق مرکزی ایران مسئولیت بهرهبرداری و توسعه بخش قابل توجهی از میادین گازی خشکی کشور را به عهده دارد. اگرچه سهم اصلی تولید گاز ایران همچنان متعلق به پارس جنوبی است، اما افزایش تولید در این میدانهای خشکی میتواند نقش مهمی در تأمین نیاز داخلی، پایداری شبکه گازرسانی و کاهش فشار بر پارس جنوبی ایفا کند.
شتاب در جمعآوری گازهای همراه
جمعآوری گازهای همراه و گازهای مشعل از زمان آغاز به کار دولت چهاردهم به یکی از محورهای اصلی برنامههای صنعت نفت تبدیل شده است. این رویکرد با هدف بازگرداندن منابع هدررفته به چرخه تولید، افزایش ارزشآفرینی اقتصادی و کاهش مشعلسوزی دنبال میشود. گازهای همراه در فرایند استخراج و بهرهبرداری از میادین نفتی تولید میشوند و گازهای مشعل نیز بخشی از گازهای حاصل از فرایندهای عملیاتی و پالایشی هستند که در نبود زیرساختهای لازم سوزانده میشوند. اجرای پروژههای جمعآوری این گازها میتواند با افزایش بهرهوری در صنعت نفت، به بهبود شاخصهای محیط زیستی و تأمین بخشی از نیاز کشور به گاز طبیعی کمک کند.
در کنار برنامه افزایش تولید گاز، وزارت نفت بر توسعه پروژههای جمعآوری گازهای همراه نیز تمرکز ویژهای دارد. پاکنژاد دراینباره اعلام کرد که اکنون ۳۰ قرارداد در حوزه جمعآوری گازهای همراه در دست اجراست و طبق برنامهریزیها، پنج طرح جمعآوری گازهای همراه نیز در آستانه بهرهبرداری قرار دارد. اجرای این پروژهها، با کاهش مشعلسوزی و ارتقای شاخصهای محیط زیستی، زمینه بهرهبرداری از گازهای همراه در بخش تولید را فراهم میکند و این منابع را به چرخه ارزشآفرینی صنعت نفت بازمیگرداند.
نقش بخش خصوصی در اجرای طرحها
وزیر نفت همچنین بر نقش بخش خصوصی در تسریع اجرای پروژههای جمعآوری گازهای همراه تأکید کرد. به گفته وی، طی یکونیم سال گذشته قراردادهای متعددی با مشارکت سرمایهگذاران و شرکتهای خصوصی امضا شده است که هدف آنها افزایش سرعت اجرای پروژهها و بهرهبرداری اقتصادی از منابع گازی کشور است. به اعتقاد وزیر نفت، حضور بخش خصوصی میتواند افزونبر تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز، به انتقال فناوری، افزایش بهرهوری و کاهش زمان اجرای پروژهها نیز کمک کند.
افق پیشروی صنعت انرژی
در سیاستهای کلی برنامه هفتم توسعه، مسیر حرکت بخش نفت و گاز بر سه محور اصلی افزایش حداکثری تولید از میدانهای مشترک برای صیانت از سهم کشور، ارتقای ضریب بازیافت در میدانهای مستقل بهمنظور بهرهبرداری بهینه از منابع موجود و تکمیل زنجیره ارزش از طریق توسعه صنایع پاییندستی و پتروشیمی استوار شده است. این رویکرد بر این نکته تأکید دارد که استفاده از منابع هیدروکربنی نباید فقط به استخراج و فروش خام محدود بماند، بلکه باید به خلق ارزش افزوده بیشتر در داخل کشور منجر شود.
در کنار این اهداف، واقعیتهای موجود در حوزه انرژی نیز در جهتدهی به سیاستها نقش تعیینکنندهای دارند. رشد مصرف گاز در بخشهای مختلف و محدودیتهای توسعهای برخی میادین، ضرورت نگاه همزمان به افزایش تولید، بهبود بهرهوری مصرف و مدیریت هدررفت انرژی را پررنگتر کرده است. بر همین اساس، مجموعه اقدامهایی مانند توسعه میدانهای گازی، تکمیل طرحهای نیمهتمام و جمعآوری گازهای همراه بهمنظور متعادلسازی وضعیت تولید و مصرف دنبال میشود. بااینحال، آنچه درنهایت سرنوشت این سیاستها را مشخص میکند، نحوه اجرا و شرایط عملیاتی آنهاست. تأمین منابع مالی، سرعت پیشرفت پروژهها و میزان هماهنگی میان بخشهای مختلف صنعت انرژی، از عواملی هستند که تعیین میکنند این برنامهها تا چه اندازه میتوانند به اهداف پیشبینیشده نزدیک شوند.
منبع: روزنامه ایران
