تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت توزیع درآمد در کشور نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۴، شاخص‌های نابرابری درآمدی در سطح ملی بهبود محدود اما قابل توجهی داشته‌اند. این گزارش که بر پایه ضریب جینی و سایر شاخص‌های توزیع هزینه تدوین شده، کاهش نابرابری در مناطق شهری را نشان می‌دهد، اما در مناطق روستایی وضعیت متفاوتی به ثبت رسیده است.
به گزارش رهام خبر، ضریب جینی، که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش نابرابری درآمدی محسوب می‌شود، برای کل کشور از ۰.۳۸۷۰ در سال ۱۴۰۳ به ۰.۳۸۴۹ در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. این کاهش در مناطق شهری نیز مشاهده شده و ضریب جینی شهری از ۰.۳۶۸۹ به ۰.۳۶۸۶ رسیده است. اما در مناطق روستایی، برخلاف روند ملی، ضریب جینی از ۰.۳۵۳۲ در سال ۱۴۰۳ به ۰.۳۵۴۳ در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این تغییرات، نشان‌دهنده تفاوت‌های قابل توجه میان مناطق مختلف کشور و گروه‌های درآمدی است.
بررسی سهم دهک‌های هزینه خانوارهای کشور نیز تغییراتی را نشان می‌دهد. سهم دهک اول از کل هزینه خانوارها از ۲.۳۲ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۲.۳۷ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته و سهم دهک دوم نیز رشد مشابهی داشته است. در مقابل، سهم دهک دهم، که پرهزینه‌ترین خانوارها را شامل می‌شود، از ۳۰.۷۹ درصد به ۳۰.۳۶ درصد کاهش یافته است. این تغییرات بیانگر جابه‌جایی بخشی از هزینه‌ها از دهک‌های بالاتر به سمت دهک‌های پایین‌تر و میانی است.
در میان استان‌های کشور، تهران با ضریب جینی شهری ۰.۴۰۲۱ بالاترین میزان نابرابری درآمدی را داشته است. این رقم نسبت به سال قبل ۰.۰۱۵۵ واحد افزایش یافته است. پس از تهران، استان‌های سیستان و بلوچستان با ضریب ۰.۳۹۶۹ و گلستان با ۰.۳۷۴۴ در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. در مقابل، کمترین ضریب جینی شهری مربوط به استان کرمان با ۰.۲۴۹۲ و قزوین با ۰.۲۵۸۹ بوده است. در مناطق روستایی نیز همدان با ضریب جینی ۰.۳۷۸۶ بالاترین رقم را ثبت کرده، در حالی که قزوین با ۰.۲۵۲۵ کمترین میزان را داشته است.
شاخص‌های دیگر نابرابری مانند پالما، تیل و اتکینسون نیز در سال ۱۴۰۴ بهبود یافته‌اند. شاخص پالما، که نسبت هزینه ۱۰ درصد پرهزینه‌ترین جمعیت به هزینه ۴۰ درصد کم‌هزینه‌ترین جمعیت را نشان می‌دهد، از ۱.۸۴ به ۱.۸۰ کاهش یافته است. شاخص تیل نیز از ۰.۲۵۵۰ به ۰.۲۵۰۸ و شاخص اتکینسون از ۰.۲۲۴۱ به ۰.۲۲۱۲ رسیده است؛ هرچه این شاخص‌ها به صفر نزدیک‌تر باشند، وضعیت برابری درآمدی بهتر است.
در مجموع، داده‌های سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهند که نابرابری درآمدی در سطح ملی کاهش یافته، اما تفاوت‌های میان مناطق شهری و روستایی و همچنین استان‌های مختلف همچنان وجود دارد. این موضوع نیازمند بررسی دقیق‌تر و اتخاذ سیاست‌های هدفمند برای کاهش شکاف‌های درآمدی است.
