سردرگمی گسترده در بازارهای سرمایه؛ بورس و ارز تحت فشار زمان و انتظارات
سمیه شوریابی؛ بازار: علی فراقی، کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه اظهار داشت شرایط اخیر اقتصاد کشور، بازارهای مختلف را با سطحی از ابهام و سردرگمی روبهرو کرده که نسبت به سالهای گذشته «پرچالشتر» شده است؛ موضوعی که به تصمیمگیری فعالان اقتصادی و حتی عموم مردم نیز اثر مستقیم گذاشته است.
فراقی با اشاره به وضعیت بازار بورس گفت: بورسِ بستهشده، حتی در صورت بهبود نسبی شرایط بیرونی، به دلیل طولانی شدن زمان توقف با نوعی فشار انباشته عرضه مواجه است؛ فشاری که به گفته وی «رها نشده» و در صورت بازگشایی باید در قالب معاملات و مکانیزمهای کنترلی مدیریت شود.
او ادامه داد: بازگشایی احتمالی در کوتاهمدت میتواند فقط با ابزارهایی مانند محدودیت دامنه نوسان و حمایتهای بازارگردانها و سیاستگذار از شدت فشار آن بکاهد؛ اما برای اثرگذاری واقعی، نیازمند گذر زمان، تطبیق قیمتی و شکلگیری تعادل جدید در محدودههای معاملاتی است.
این کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر تفاوت شرایط امروز با گذشته، خاطرنشان کرد: پس از رخدادهای اخیر، عملکرد صنایع و حتی شرکتهای حاضر در تابلو بورس ممکن است «متفاوتتر از قبل» شود؛ بهگونهای که برخی گروهها برای مدت زمان بیشتری تحت تأثیر شوکهای اقتصاد کلان باقی بمانند و آثار آن در روند معاملات و تغییرات قیمت سهام قابل مشاهده باشد.
ارز و دلار؛ محور هیجان و تلاطمهای کوتاهمدت
در ادامه بررسی وضعیت بازارهای مالی کشور، به گفته فراقی یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین حوزهها، بازار ارز بهویژه دلار است، وی معتقد است نادیده گرفتن تحولات این بازار یا کوچک شمردن آن اشتباهی است که گاه برخی تحلیلگران مرتکب میشوند، در حالیکه رخدادهای اخیر و تجربههای گذشته نشان دادهاند تلاطمها و هیجانات صعودی باید بهعنوان رکن اصلی رفتار این بازار مورد توجه قرار گیرد، همانند آنچه طی هفتههای اخیر پس از بازگشایی نسبی بازارها مشاهده شده است.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به مداخلات دستوری و عرضههای محدود ارز در بازار تأکید میکند که در شرایط فعلی نرخهای بالاتر به هیچ عنوان دور از انتظار نیستند. او کاهش محسوس عرضه ارز در داخل کشور، توقف برخی مراودات تجاری و افت تولید شرکتهای صادراتمحور را از مهمترین عوامل فشار بر سمت عرضه میداند و یادآور میشود که این شرکتها پیشتر نقش مؤثری در ورود ارز به کشور داشتند.
به گفته فراقی با بررسی تخصصی وضعیت کنونی، نشانههای امیدوارکنندهای در کوتاهمدت مشاهده نمیشود و حتی فشارها و مداخلات سیاستگذاران که در گذشته اثرات موقتی داشتند، ممکن است دیگر توان ایجاد تغییر قابل توجه در قیمتها را نیز از دست داده باشند.
وی اضافه میکند که افزایش قدرت مداخلات شاید منجر به اصلاحهای مقطعی شود، اما تجربههای قبلی اثبات کردهاند که این نوع اقدامات در بلندمدت صرفاً به تشدید روند افزایشی نرخها منتهی میشوند و نقش «مسکن کوتاهمدت» را خواهند داشت.
علی فراقی در ادامه برای درک دقیقتر شرایط فعلی به تراز تجاری کشور اشاره میکند و معتقد است بررسی مجدد این شاخص نشاندهنده وضعیت نابسامانتر اقتصادی نسبت به گذشته است، همچنین تحلیل سایر ابزارها و شاخصهای اقتصادی نیز تصویر مثبتی از آینده نزدیک ارائه نمیدهند و تنها در صورت اصلاح سیاستگذاریها، افزایش تولید و بهبود جریان صادرات میتوان امید به ثبات نسبی در بازار ارز داشت، ضمن اینکه اقتصاد کشور نیازمند تصمیمات هوشمندانه، پایدار و هماهنگ است تا رفتهرفته امکان بازسازی اعتماد در بازارها فراهم شود و مسیر ثبات ارزی و اقتصادی در آینده هموارتر گردد.
بورس برای کوتاهمدت توصیه نمیشود
این تحلیلگر بازار سرمایه در نهایت تأکید میکند که هرچند بررسی جزئیات مطرحشده ابعاد پنهان و آشکار بسیاری دارد و میتوان ساعتها درباره آن بحث کرد، اما برای جمعبندی باید نگاهی واقعبینانه به آینده بازارهای مالی داشت؛ بازارهایی که غالباً رفتار سوداگرانه دارند و بسیاری از فعالان ترجیح میدهند این بازارها در امتداد بازارهایی مانند بورس حرکت کنند.
به گفته فراقی، با توجه به شرایط فعلی اقتصاد، تنها میتوان همانند نگاه عمومی جامعه، توصیه به نگهداری سرمایه در داراییهایی داشت که نقش حفاظتی دارند؛ از جمله طلا. بنابراین برای افق کوتاهمدت و میانمدت، امکان توصیه جدی برای ورود به بورس وجود ندارد.
این کارشناس بازار سرمایه معتقد است که هرچند در افق بلندمدت نیز نشانههای قوی و مطمئنی دیده نمیشود، اما در صورت وقوع یک رخداد تأثیرگذار اقتصادی یا تغییر در متغیرهای کلیدی، میتوان این دیدگاه را مورد بازنگری قرار داد.
او همچنین میگوید با وجود اینکه برخی سرمایهگذاران از دیدگاه سنتی درباره طلا فاصله گرفتهاند، این دارایی همچنان برای سرمایههای خرد و حتی بخشی از سرمایههای متوسط، یک گزینه امن به شمار میرود کما اینکه برای سرمایههای کلان، داراییهایی مانند زمین و مسکن همچنان اهمیت دارند؛ هرچند بهدلیل شرایط ژئوپولیتیکی، زمین میتواند امنیت بیشتری نسبت به مسکن داشته باشد.
فراقی در بخش پایانی تحلیلش یادآور میشود که اگرچه طلا طبق نگاه سنتی داراییای امنتر از ارزهاست، اما با تداوم نقش دلار در مبادلات جهانی، این ارز میتواند در ماههای آینده بازدهی نسبتاً بهتری نسبت به طلا داشته باشد؛ هرچند نباید از اثر مستقیم افزایش نرخ دلار بر قیمت طلا در بازار داخلی غافل شد.
