آیا سیاره زهره قمر خود را بلعیده است؟ کشف جدید پژوهشگران درباره راز بیقمری زهره
دانشمندان اخیراً با انجام مجموعهای از شبیهسازیهای پیچیده به نتایج شگفتانگیزی دست یافتهاند که میتواند دلیل بیقمر بودن سیاره زهره، همزاد زمین، را روشن کند. این پژوهشها نشان میدهند که زهره، در صورتی که زمانی دارای قمر بوده باشد، احتمالاً قادر به حفظ آن در مدار خود نبوده و در نهایت آن را نابود کرده است. برخی از محققان حتی احتمال میدهند که این سیاره قمر فرضی خود را «بلعیده» باشد.
به گزارش رهام خبر، زهره بهدلیل شباهتهایش با زمین از نظر اندازه، جرم و ترکیب سنگی، اغلب بهعنوان همزاد زمین شناخته میشود. اما این دو سیاره تفاوتهای چشمگیری نیز دارند؛ از جمله دمای بسیار بالای سطح زهره که توانایی ذوب سرب را دارد، فشار فوقالعاده زیاد، بادهای شدید و ابرهای حاوی اسید سولفوریک. علاوه بر این، برخلاف زمین که دارای یک قمر دائمی به نام ماه است، زهره هیچ قمری ندارد. در منظومه شمسی تنها دو سیاره، زهره و عطارد، فاقد قمر هستند.
پژوهشگران مدتی است که درباره این پرسش بحث میکنند که آیا زهره از ابتدا بدون قمر بوده یا اینکه زمانی قمر داشته و بهنحوی آن را از دست داده است. بهتازگی گروهی از محققان به سرپرستی دکتر استیون کین از دانشگاه کالیفرنیا ریورساید، با انجام شبیهسازیهای پیشرفته تلاش کردند تا سرنوشت احتمالی یک قمر فرضی زهره را بررسی کنند. این تیم پژوهشی با مدلسازی کشمکش گرانشی میان زهره، یک قمر فرضی و خورشید دریافتند که در بیشتر حالتها، قمر زهره نمیتوانست بهصورت پایدار در مدار سیاره باقی بماند. بر اساس این مدلها، این قمر فرضی سرانجام به دلیل برهمکنشهای گرانشی، جهت حرکتش را معکوس کرده و در نهایت به سمت زهره کشیده میشده است تا توسط گرانش شدید سیاره متلاشی شود.
یکی از نکات جالبی که این پژوهش آشکار کرده، این است که حتی اگر قمر زهره بسیار پرجرم بوده باشد، باز هم نمیتوانسته در مدار باقی بماند. در واقع، قمرهای سنگینتر سریعتر نابود میشدند؛ زیرا تخلیه انرژی چرخش زهره توسط این قمرها بسیار مؤثرتر انجام میشده و این فرایند به تسریع نابودی آنها منجر میشده است. با این حال، پژوهشگران به این نتیجه رسیدهاند که تنها در شرایط خاصی، از جمله چرخش سریع زهره و جرم نسبتاً کم قمر، امکان بقای قمر در مدار وجود داشته است. این شرایط اما با وضعیت زهره در دوران اولیه شکلگیریاش سازگار نیست.
اگرچه تاکنون شواهد قطعی برای اثبات نابودی قمر زهره پیدا نشده است، اما محققان بر این باورند که مأموریتهای آینده به زهره، مانند کاوشگر داوینچی ناسا که قرار است ترکیب جو این سیاره را با جزئیات بررسی کند، ممکن است بتوانند ردپای شیمیایی مشخصی از این رویداد را در سطح یا جو زهره آشکار کنند. افزون بر این، نتایج این مطالعه پیشبینی میکند که سیارههای مشابه زهره در منظومههای فراخورشیدی نیز به احتمال زیاد فاقد قمرهای بزرگ خواهند بود. این پیشبینی میتواند در آینده با دادههای حاصل از رصد سیارههای فراخورشیدی آزمایش شود.
در نهایت، این پژوهش که هنوز در مرحله پیشانتشار قرار دارد، میتواند افقهای جدیدی برای مطالعات مربوط به تکامل سیارهها و قمرهای آنها باز کند و به درک بهتر سازوکارهای گرانشی در منظومه شمسی و فراتر از آن کمک کند.
