بازنگری در باورها: جادههای رومی فقط به رم ختم نمیشدند
ضربالمثل معروف «همه راهها به رم ختم میشود» که قرنها نمادی از قدرت و مرکزیت امپراتوری روم بوده است، با یافتههای جدید علمی زیر سؤال رفته است. پژوهشی تازه روی شبکه جادههای امپراتوری روم نشان میدهد که این شبکه گسترده تنها حول محور رم شکل نگرفته و دیگر شهرها، بهویژه قسطنطنیه (استانبول امروزی)، نقش پررنگتری در اتصال مسیرهای زمینی داشتهاند.
به گزارش رهام خبر، این مطالعه که با استفاده از مدلسازی دیجیتال و تحلیل شبکه روی ۳۰۰ هزار کیلومتر از جادههای رومی انجام شده، نشان میدهد که رم اگرچه از نظر دریایی جایگاهی مهم داشت، اما در شبکه جادههای زمینی، مرکزیترین نقش را ایفا نمیکرد. شهرهایی نظیر قسطنطنیه، انطاکیه، آنکارا و کورینت در این شبکه جایگاه مهمتری داشتند و بهعنوان نقاط کلیدی برای جابهجایی نیروها، کالاها و حتی باورهای مذهبی عمل میکردند.
بر اساس این پژوهش، شبکه جادهای امپراتوری روم که از بیابانهای شمال آفریقا و عربستان تا بریتانیا کشیده شده بود، نهتنها برای ارتباط با رم طراحی نشده بود، بلکه به مجموعهای از مسیرهای متصل به یکدیگر تبدیل شده بود که امکان دسترسی به مناطق مختلف امپراتوری را فراهم میکرد. قسطنطنیه، بهویژه پس از انتقال پایتخت امپراتوری روم به این شهر در قرن چهارم میلادی، به دلیل موقعیت جغرافیایی میان اروپا و آسیا، به یکی از مهمترین گرههای ارتباطی این شبکه تبدیل شد.
این پژوهش همچنین نشان میدهد که تصور عمومی درباره ساخت جادههای مستقیم توسط رومیها نیز نیازمند بازبینی است. اگرچه مهندسان رومی در مناطقی با زمینهای مسطحتر، مانند شمال فرانسه و بلژیک، مسیرهای مستقیمتری طراحی میکردند، اما در مناطق کوهستانی و دشوارتر، جادهها با توجه به شرایط طبیعی و بهصورت سازگار با محیط ساخته میشدند.
شبکه جادهای رومی حتی پس از سقوط امپراتوری روم غربی در سال ۴۷۶ میلادی همچنان مورد استفاده قرار گرفت و بسیاری از مسیرهای مدرن امروزی بر پایه همین جادههای باستانی ساخته شدند. برای مثال، مسیر بزرگراه N-۳۴۰ در اسپانیا، بخشی از مسیر جاده باستانی ویا آگوستا را دنبال میکند که از کادیز تا رشتهکوه پیرنه امتداد داشت.
این پژوهش که در ژورنال معتبر Nature Communications منتشر شده، نهتنها درک جدیدی از ساختار و عملکرد شبکه جادههای رومی ارائه میدهد، بلکه به بازنگری در باورهای تاریخی درباره مرکزیت رم در امپراتوری روم کمک میکند.
