مناطق نفتخیز جنوب، پیشران پایداری انرژی و اقتصاد ملی
سال ۱۴۰۴ را میتوان مقطعی دانست که در آن شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب بیش از گذشته جایگاه خود را بهعنوان یکی از ارکان راهبردی صنعت نفت کشور و یکی از اضلاع اصلی سبد انرژی ایران تثبیت کرد. در شرایطی که پایداری تولید انرژی نقشی مستقیم در ثبات اقتصادی، تابآوری ملی و تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت دارد، عملکرد این شرکت فراتر از یک مجموعه عملیاتی صرف، در پیوندی معنادار با چرخه کلان اقتصاد انرژی کشور قابل ارزیابی است.
در این چارچوب، مناطق نفتخیز جنوب با تمرکز همزمان بر نگهداشت تولید، توسعه میدانها، ارتقای آمادگی عملیاتی و افزایش تابآوری تأسیسات، توانست در گستره عملیاتی شرکتهای بهرهبرداری نفت و گاز کارون، مارون، آغاجاری، مسجدسلیمان و گچساران، ضمن جبران افت طبیعی مخازن، میانگین تولید روزانه نفت خام را حدود ۱۰۰ هزار بشکه افزایش دهد؛ افزایشی که حاصل مجموعهای از اقدامهای میدانی، فنی و مدیریتی بوده است و نقش تعیینکننده این شرکت را در تأمین پایدار انرژی کشور برجسته میکند.
همزمان با این روند تولیدی، رویکرد صیانتی و زیستمحیطی بهعنوان یکی از محورهای راهبردی فعالیت مناطق نفتخیز جنوب دنبال شد. در حوزه جمعآوری گازهای همراه، از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم، میانگین گازسوزی روزانه بیش از ۳۴۵ میلیون فوتمکعب کاهش یافت و اجرای دو طرح مهم جمعآوری گازهای همراه با مشارکت پتروشیمی مارون و هلدینگ خلیج فارس به پیشرفت حدود ۸۰ درصدی رسید؛ طرحهایی با ظرفیت تقریبی ۸۰۰ میلیون فوتمکعب در روز که نقشی مؤثر در بهبود بهرهوری سبد انرژی کشور و تحقق تکالیف برنامه هفتم پیشرفت ایفا میکنند.
اجرای بزرگترین طرح جمعآوری گازهای مشعل با مشارکت شرکتهای خصوصی
در ادامه این مسیر، اجرای بزرگترین طرح جمعآوری گازهای مشعل کشور با محوریت مشارکت شرکتهای خصوصی و دانشبنیان، نقطه عطفی در مدیریت گازهای همراه بهشمار میرود. جمعآوری روزانه بیش از ۵۲۰ میلیون فوتمکعب گاز مشعل، سودآوری سالانه بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار، جذب ۵۱۸ میلیون دلار سرمایهگذاری بخش خصوصی، ایجاد بیش از ۱۵۰۰ فرصت شغلی مستقیم در استانهای خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد و کاهش چشمگیر آلایندههای زیستمحیطی از طریق خاموشی ۲۷۰ مشعل و جلوگیری از انتشار روزانه ۲۹ هزار تن گاز گلخانهای، بخشی از دستاوردهای این طرح ملی است. اجرای پروژه بهسوزی و حذف کامل دود ۲۱ مشعل بلند اطراف شهر اهواز نیز در همین زمینه، نماد روشنی از تلفیق توسعه صنعتی و صیانت از محیط زیست بهشمار میرود.
در حوزه زیرساختی، سال ۱۴۰۴ با بهرهبرداری از ۲۲ پروژه مهم صنعتی، ساختمانی و محیطزیستی با اعتباری بالغ بر ۴۸ هزار میلیارد تومان و ۱۹۴ میلیون یورو همراه بود؛ پروژههایی که بهطور عمده در استان خوزستان و بخشی در استان کهگیلویه و بویراحمد اجرا شد و نقش مهمی در تقویت ظرفیتهای تولید، ایمنی و پایداری تأسیسات ایفا کرد. این پایداری با ثبت رکوردی جدید در حوزه تعمیرات اساسی تأسیسات و تجهیزات فرآیندی تکمیل شد، بهگونهای که صدها تجهیز فرآیندی، دهها کارخانه فرآورشی گازی و بیش از ۲۰۰ دستگاه ماشینآلات سنگین تحت تعمیرات اساسی قرار گرفتند.
در کنار این اقدامهای عملیاتی، یکی دیگر از رویکردهای محوری مناطق نفتخیز جنوب، حرکت آگاهانه به سوی تقویت نقش بخش خصوصی و غیردولتی در زنجیره ارزش بالادستی صنعت نفت بود؛ رویکردی که نه از سر واگذاری صرف، بلکه با هدف افزایش پایداری تولید، ارتقای بهرهوری، کاهش ریسک پروژهها و استفاده حداکثری از ظرفیتهای فنی و سرمایهای داخل کشور دنبال شد. در همین چارچوب، امضای قراردادهای خرید تضمینی خدمات حفاری و خدمات فرآورشی نفت خام، بهمثابه ابزاری راهبردی برای ایجاد اطمینان سرمایهگذاری و تداوم فعالیتهای توسعهای در دستور کار قرار گرفت.
تضمین تولید پایدار نفت؛ از حفاری تا فرآورش
قراردادهای خرید تضمینی خدمات حفاری، پس از طی فرآیندهای دقیق فنی، اقتصادی و احراز توان سرمایهگذاری متقاضیان، زمینه ورود هدفمند بخش خصوصی به یکی از کلیدیترین حلقههای تولید را فراهم ساخت. تأمین ۲۰ دستگاه حفاری خشکی با توان ۲۰۰۰ اسب بخار و برنامهریزی برای حفر صدها حلقه چاه جدید، نهتنها پشتوانهای مطمئن برای نگهداشت و افزایش تولید بهشمار میرود، بلکه بهصورت مستقیم به ایجاد اشتغال پایدار در مناطق کمبرخوردار و فعالسازی زنجیرهای از صنایع و خدمات وابسته منجر میشود؛ موضوعی که همزمان با منافع تولیدی، آثار اجتماعی و اقتصادی ملموسی به همراه دارد.
در همین راستا خرید خدمات فرآورشی نفت خام از بخش خصوصی در قالب قراردادهای ساخت، بهرهبرداری و مالکیت (BOO)، گامی دیگر برای بازتعریف نقش بخش غیردولتی در توسعه زیرساختهای صنعت نفت به شمار میآید. این قراردادها با هدف افزایش ظرفیت فرآورش نفت خام از میدانهای مختلف و با تکیه بر سرمایهگذاری، مدیریت و بهرهبرداری بخش خصوصی طراحی شدهاند؛ بهگونهای که ضمن ارتقای ظرفیت تولید کشور، بار سرمایهگذاری مستقیم دولت را کاهش میدهند و زمینه شکلگیری الگوهای پایدار همکاری بلندمدت را فراهم میکنند.
مجموع این قراردادها، افزون بر ایجاد صدها هزار بشکه ظرفیت جدید فرآورشی، بیانگر تغییری معنادار در نگاه به توسعه بالادست صنعت نفت است؛ نگاهی که در آن، بخش خصوصی نه بهعنوان پیمانکار صرف، بلکه بهعنوان شریک توسعهای و پیشران تولید پایدار تعریف میشود. استمرار این رویکرد، ضمن تقویت اعتماد متقابل، افزایش ضریب اطمینان پروژهها و تسریع در تحقق اهداف تولیدی، نقشی مؤثر در تحقق سیاستهای کلان صنعت نفت و الزامهای برنامه هفتم پیشرفت ایفا خواهد کرد.
مناطق نفتخیز جنوب؛ یکی از ارکان کلیدی تحقق اهداف برنامه هفتم
این اقدامها در چارچوب سیاستهای کلان وزارت نفت و راهبری شرکت ملی نفت ایران، نشان میدهد مناطق نفتخیز جنوب بهعنوان بازوی اجرایی و میدانی این سیاستها، نقشی فراتر از تولید صرف بر عهده دارد و به یکی از ارکان کلیدی تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت، از جمله سهم بالای این شرکت در دستیابی به تولید روزانه ۴ میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه نفت خام، تبدیل شده است.
در حوزه فناوری و بومیسازی نیز پیشتازی مناطق نفتخیز جنوب در اجرای قراردادهای «بار اول» و دریافت مجوز ۲۸ قرارداد به ارزش ۶۸۶۸ میلیارد تومان، ضمن صرفهجویی ارزی ۲۷۲ میلیون یورویی، زمینه اشتغال مولد برای حدود هزار نفر را فراهم کرده و بیانگر حرکت هدفمند بهسوی کاهش وابستگی و تقویت توان داخل است.
نگاه به آینده مخازن و استمرار تولید، با تمرکز بر افزایش ضریب بازیافت حداقل یک درصدی و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای دانشبنیان، ابعاد عملیاتیتری به خود گرفت. اجرای طرح پایلوت تزریق آب کمشور در مخزن بنگستان میدان اهواز، بهرهبرداری از نخستین سامانه بومی تولید و تزریق نیتروژن در صنعت نفت و پیشگامی مناطق نفتخیز جنوب در بهکارگیری روشهای نوین ازدیاد برداشت (EOR/IOR)، جایگاه این شرکت را بهعنوان پیشرو در مدیریت هوشمند مخازن تثبیت کرده است.
پیوند توسعه صنعت نفت با بهبود کیفیت زندگی جوامع محلی
در کنار همه این دستاوردها، عمل به مسئولیت اجتماعی همچنان یکی از محورهای اصلی فعالیت مناطق نفتخیز جنوب باقی ماند. اجرای پروژههای گسترده عمرانی و خدماتی در حوزههایی چون آموزش، بهداشت، آبرسانی، راه، محیط زیست و حمایتهای اجتماعی با دهها هزار میلیارد تومان اعتبار، بیانگر پیوند توسعه صنعت نفت با بهبود کیفیت زندگی جوامع محلی است.
آنچه پیش روی مناطق نفتخیز جنوب قرار دارد، استمرار این مسیر با تمرکز بر ایفای کامل تکالیف برنامه هفتم پیشرفت است؛ مسیری که افزایش تولید نفت خام تا سطوح هدفگذاریشده، جمعآوری کامل گازهای مشعل تا پایان برنامه، توسعه میدانهای گازی با هدف تأمین بخشی از نیاز رو به رشد کشور به گاز و ارتقای نقش این شرکت در پایداری سبد انرژی را در بر میگیرد. تحقق این اهداف همزمان با تعمیق رویکردهای نوین ازدیاد برداشت، توسعه فناوریهای بومی، توانمندسازی سرمایه انسانی متناسب با مأموریتهای آینده و تقویت مشارکت بخش خصوصی و دانشبنیان دنبال خواهد شد؛ رویکردی که علاوه بر صیانت از مخازن و منابع ملی، سهمی مؤثر در امیدآفرینی، توسعه متوازن مناطق نفتخیز و تقویت چرخه اقتصادی کشور ایفا میکند و جایگاه مناطق نفتخیز جنوب را بهعنوان یکی از ستونهای اصلی امنیت انرژی ایران در سالهای پیش رو تثبیت خواهد کرد.
رامین حاتمی
مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب
